| |
Teoria kształcenia
wielostronnego
Przesłanki fizjologiczne i psychologiczne. Cztery
toki kształcenia.
Przesłanki fizjologiczne i
psychologiczne.
Przesłanki fizjologiczne.
Harmonijne współdziałanie obu półkul mózgowych warunkiem
wielostronnego rozwoju jednostki. Osobowość ucznia (człowieka) jest
harmonijnie funkcjonującą całością (poznającą, czującą i
działającą).
Funkcje obu półkul mózgowych:
LEWA PÓŁKULA: logiczna, akademicka, zimna
- do niedawna uznawano, że jest dominującą, jest odpowiedzialna za
mowę
- ona kontroluje mowę i sprawia, że człowiek może pisać i czytać
- jest miejscem, gdzie dokonuje się analiza, poddaje się materiał
logicznej, racjonalnej ocenie
- lewą półkulę charakteryzuje sekwencyjność (informacje są kodowane
i przetwarzane etapowo, krok po kroku), matematyczność (w niej są
kodowane numery i liczby), dosłowność (odbiera i rozumie dosłowne
znaczenia)
- lewa półkula kontroluje ruchy prawej strony ciała.
PRAWA PÓŁKULA:
- intuicyjna, artystyczna, emocjonalna, gorąca
- jest charakteryzowana przez następujące cechy:
• Wizualizacja (informacje są kodowane i uzyskiwane w postaci
wyobrażeń i obrazów)
• Holistyczność (zdolność postrzegania całości)
• Przestrzenność (zawiaduje funkcjami wizualno-przestrzennymi)
• Metaforyczność (pozwala zrozumieć język przenośni)
• Emocjonalność (emocje są transportowane przez tę półkulę)
• Uduchowienie (prawa półkula jest zatopiona w modlitwie i oddaniu
Bogu).
• Muzykalność (talent do muzyki, umiejętność reagowania na muzykę)
• Uzdolnienia plastyczne (rysowanie, malowanie, rzeźba to naturalne
talenty prawej półkuli)
• Seks
• Produkowanie snów
- prawa półkula kontroluje ruchy lewej strony ciała
Przesłanki psychologiczne.
Podstawowe funkcje osobowości - rodzaje aktywności człowieka:
Poznawanie świata i siebie - Aktywność intelektualna (poznawanie
rzeczywistości przez przyswajanie gotowej wiedzy i przez jej
odkrywanie
Przeżywanie świata i nagromadzonych w nim wartości - Aktywność
emocjonalna (polega na przeżywaniu wartości i ich wytwarzaniu)
Zmienianie świata - Aktywność praktyczna (udział człowieka w
przekształcaniu rzeczywistości, wykonywanie zadań praktycznych przy
wykorzystaniu zdobytej wiedzy)
Cztery toki kształcenia.
- poszukujący
- eksponujący
- podający
- operacyjny
PODAJĄCY TOK KSZTAŁCENIA:
Czynności nauczyciela:
1. Przygotowanie uczniów do pracy przez zaznajomienie ich z celami i
zadaniami lekcji.
2. Podawanie uczniom nowego materiału.
3. Synteza przekazywanych uczniom wiadomości w celu ich zebrania i
utrwalenia.
4. Kontrola stopnia opanowania przez uczniów wiadomości w celu
wykrycia luk i oceny trwałości i operacyjności wiedzy.
5. Zastosowanie, wyznaczenie zestawów ćwiczeń i zadań.
Czynności ucznia:
1. Powstanie u uczniów pozytywnej motywacji.
2. Poznawanie i przyswajanie nowych wiadomości.
3. Kojarzenie nowych wiadomości z już posiadanymi, syntetyzowanie i
utrwalanie.
4. Samokontrola i samoocena – likwidacja luk i braków w
wiadomościach i umiejętnościach.
5. Posługiwanie się zdobytą wiedzą w nowych sytuacjach.
Zalety i wady podającego toku kształcenia:
- zaletą jest szybkie przekazanie przez nauczyciela gotowej wiedzy
- wadą jest słabe aktywizowanie uczniów na lekcji oraz pamięciowy
sposób przyswajania przez nich wiedzy.
POSZUKUJĄCY TOK KSZTAŁCENIA:
Czynności nauczyciela:
1. Organizowanie sytuacji problemowej.
2. Formowanie problemu (gdy uczniowie sami nie są w stanie sami tego
uczynić).
3. Udzielanie uczniom pomocy w procesie wytwarzania hipotez i ich
weryfikowania.
4. Kierowanie myśleniem i działaniem w fazie sprawdzania rozwiązań.
5. Kierowanie procesem systematyzowania i kierowania wiedzy.
6. Organizowanie prac służących zastosowaniu zdobytej przez uczniów
wiedzy.
Czynności ucznia:
1. Uświadomienie sobie trudności o charakterze praktycznym lub
teoretycznym.
2. Formułowanie problemu oraz gromadzenie niezbędnych wiadomości.
3. Formułowanie i uzasadnianie hipotez.
4. Sprawdzanie słuszności przewidywań (eksperymenty, działania
praktyczne, analizy porównawcze)
5. Formułowanie rozwiązań i wniosków oraz uporządkowanie i
utrwalenie wiadomości.
6. Stosowanie wiedzy w rozwiązywaniu nowych zadań.
Walory poszukującego toku kształcenia:
- proces kształcenia przybiera postać działalności badawczej
- rozwija i kształci zdolności poznawcze (myślenie, spostrzeganie)
- rozwija aktywność intelektualną, postawę badawczą
- zapewnia uczniom wiedzę trwałą o operatywną (bo uczeń sam dochodzi
do wiedzy).
EKSPONUJĄCY TOK KSZTAŁCENIA:
Czynności nauczyciela:
1. Ukierunkowanie kontaktu z dziełem (utworem)
2. Eksponowanie dzieła (utworu)
3. Wskazanie na istotne elementy utworu i ich objaśnienie.
4. Inspirowanie uczniów do wyrażania indywidualnych przeżyć.
5. Podsumowanie zajęć i kierowanie uogólnieniem.
Czynności ucznia:
1. Zetknięcie się z dziełem.
2. Emocjonalne przeżywanie określonych wartości i ich przyswajanie.
3. Analiza i zrozumienie dzieła.
4. Wyrażanie indywidualnych uczuć.
5. Formułowanie wniosków praktycznych dotyczących postaw własnych.
Walory eksponującego toku kształcenia:
- zapewnia poznanie kultury
- uczniowie rozbudzają uczucie, wrażliwość na wartości
- wyrabiają umiejętność wartościowania i oceny
OPERACYJNY TOK KSZTAŁCENIA:
Czynności nauczyciela:
1. Uświadomienie celu i znaczenia działania.
2. Ustalenie reguł i zasad działania.
3. Pokaz wzorowo wykonanego działania.
4. Kontrola i korekta.
5. Kontrola i ocena.
Czynności ucznia:
1. Poznanie celu działania – powstanie pozytywnej motywacji.
2. Przypomnienie reguł i zasad działania.
3. Obserwacja wzoru działania, kształtowanie się w świadomości
modelu działania.
4. Pierwsze próby wykonania działania.
5. Ćwiczenia w samodzielnym wykonywaniu działania.
Walory operacyjnego toku kształcenia:
- uczniowie mają możliwość zastosowania wiedzy teoretycznej
- poznają związki i zależności dotyczące określonych zjawisk i
procesów
- działania praktyczne uczniów pozwalają lepiej zrozumieć i na
dłużej zapamiętać wiadomości.
- sprzyjają rozwojowi ich samodzielności
Znaczenie teorii kształcenia wielostronnego dla praktyki szkolnej:
- teoria kształcenia wielostronnego jest traktowana jako paradygmat
współczesnej dydaktyki
- jeśli szkoła realizuje kształcenie wielostronne to realizuje
naczelny cel edukacji
- mieści w sobie poznanie, wartościowanie i działanie – wielostronną
aktywność uczniów
- proces kształcenia jest urozmaicony – są stosowane różnorodne
metody, formy organizacyjne i środki dydaktyczne.
|
|
|
|
