| |
Formy organizacyjne procesu
kształcenia
Istota terminu „formy organizacyjne kształcenia”.
Kryteria doboru form organizacyjnych kształcenia. Podział form
organizacyjnych kształcenia. Charakterystyka form organizacyjnych
kształcenia wyróżnionych ze względu na liczbę uczniów (nauczanie
jednostkowe, zespołowe, zbiorowe).
Istota terminu „formy organizacyjne
kształcenia”.
Formy organizacyjne – przesądzają o organizacyjnej stronie pracy
dydaktycznej, wskazują jak organizować tę pracę stosownie do tego,
kto, gdzie, kiedy i w jakim celu ma być przedmiotem kształcenia.
Kryteria doboru form organizacyjnych kształcenia.
Dobór form organizacyjnych zależy od wielu czynników:
- cele i zadania kształcenia
- właściwości przedmiotu nauczania
- wyposażenie szkoły w środki dydaktyczne
- liczba uczniów
- miejsce pracy
- czas pracy
Podział form organizacyjnych kształcenia.
Kryteria podziału:
- liczba uczniów
- miejsce pracy uczniów
- czas trwania zajęć dydaktycznych.
Ze względu na liczbę uczniów biorących udział w procesie
dydaktycznym wyróżnia się:
- nauczanie jednostkowe
- nauczanie grupowe
- nauczanie zbiorowe (frontalne)
Ze względu na miejsce pracy formy dzieli się na:
- zajęcia szkolne (nauka w klasie podczas lekcji, praca w
laboratorium, warsztacie szkolnym, świetlicy itp.)
- zajęcia pozaszkolne (praca domowa, wycieczka, zajęcia w zakładach
produkcyjnych itp.)
Stosownie do czasu pracy uczniów można mówić o zajęciach:
- lekcyjnych
- pozalekcyjnych (koła zainteresowań, zajęcia dydaktyczno –
wyrównawcze, zajęcia kompensacyjno – korekcyjne).
Charakterystyka form organizacyjnych kształcenia wyróżnionych ze
względu na liczbę uczniów (nauczanie jednostkowe, zespołowe,
zbiorowe).
NAUCZANIE JEDNOSTKOWE
Polega na tym, że uczeń realizuje określone zadania dydaktyczne
indywidualnie, korzystając przy tym z bezpośredniej lub pośredniej
pomocy nauczyciela.
Zalety pracy jednostkowej:
- możliwość indywidualizacji treści (stopień trudności dostosowany
jest do poziomu ucznia) i tempa uczenia się
- stała i zarazem dokładna kontrola przebiegu i efektów pracy ucznia
- omówiona forma jest wysoko efektywna
Wady nauczania jednostkowego:
- jest nieopłacalna z ekonomicznego punktu widzenia
- wydatnie ogranicza społeczny zasięg pracy nauczyciela
- uczeń nie ma możliwości współdziałania z rówieśnikami
NAUCZANIE ZESPOŁOWE
Nauczanie zespołowe wg koncepcji J. Barteckiego:
- uczniowie tworzą grupy (3-6 osobowe)
- skład grupy jest stały, zróżnicowany i równoważny (żaby każdy
zespół miał takie same szanse jak inne)
- sprawna praca w zespołach zależy od dokładnego określenia zadania,
wskazania lub dostarczenia źródeł i materiałów oraz sposobu pracy,
kierowania przebiegiem pracy
- w trakcie pracy grupowej nauczyciel czuwa nad sprawną organizacją
pracy uczniów
- wyniki uzyskane przez grupę referuje jeden z uczniów, co zmusza
wszystkich do intensywnej pracy (słuchania, analizy)
- ocena uzyskanych efektów przez poszczególnych uczniów odbywa się
wyłącznie indywidualnie.
Rodzaje pracy zespołowej:
- praca jednolita – każdy zespół ma takie same zadanie do wykonania
- praca zróżnicowana – każdy zespół ma inne zadania do wykonania
- praca kombinowana – część zespołu pracuje nad jednym zadaniem, a
część nad innym
- praca brygadowa
Walory dydaktyczne i wychowawcze nauczania zespołowego:
- wszyscy uczniowie w klasie są zaangażowani aktywnie w pracę
związaną z tematem lekcji
- grupa staje się niezastąpionym narzędziem budzenia aktywności i
samodzielności uczniów
- wdraża uczniów do współdziałania, przemyślanego podziału zadań, a
także do racjonalnej organizacji pracy i współodpowiedzialności za
jej efekty
NAUCZANIE ZBIOROWE
System klasowo-lekcyjny jako odmiana nauczania zbiorowego (J. Strum):
- tworzenie klas uczniów w tym samym lub zbliżonym wieku
- każda klasa pracuje zgodnie z przeznaczonym dla niej rocznym
planem nauczania
- podstawową jednostkę organizacyjną stanowi lekcja, trwająca 45
minut.
- każda lekcja jest poświęcona jednemu przedmiotowi nauczania
- pracą uczniów na lekcji kieruje nauczyciel.
Zalety:
- tworzy przejrzystą strukturę organizacyjną
- umożliwia nauczycielowi pracę z liczną grupą uczniów
- pozwala organizować zespołowy wysiłek uczniów i współzawodnictwo w
nauce
- zapewnia realizację zasady systematyczności nauczania
- zapewnia opanowanie przez uczniów podstawowego zasobu wiedzy z
danego przedmiotu nauczania
Wady:
- „abstrakcyjna jednorodność” treści kształcenia narzucanych
wszystkim uczniom (treści są niezrozumiałe, jednakowe)
- brak warunków skutecznej indywidualizacji pracy
dydaktyczno-wychowawczej z uczniami
- nadmierna sztywność organizacyjna
- brak warunków utrzymywania więzi ucznia ze szkołą
- przedmiotowe traktowanie uczniów.
|
|
|
|
