| |
Dydaktyka jako nauka
Cele i zadania
dydaktyki.
Etymologia, geneza i określenie nazwy „dydaktyka”.
Dydaktyka w systemie nauk. Dydaktyka ogólna a dydaktyki szczegółowe.
Przedmiot i zadanie dydaktyki. Twórcy współczesnej dydaktyki.
Studiowanie dydaktyki ma na celu:
- poznanie i zrozumienie przez studentów uczenia się i nauczania
jako upodmiotowionego procesu poznania (nauczyciel liczy się ze
zdaniem ucznia);
- zrozumienie osobowych i rzeczowych uwarunkowań procesów
kształcenia (czynniki osobowe – płynące od nauczyciela i ucznia –
przygotowanie, kompetencje, osobowość);
- zrozumienie źródeł, celów kształcenia, zasad ich stanowienia i
form realizacji w procesie kształcenia (zapoznanie się z celami, bo
one ukierunkowują kształcenie);
- zapoznanie się z tradycją dydaktyczną zarówno narodową jak i
zagraniczna;
- zapoznanie ze współczesnymi koncepcjami w rozwoju i modernizacji
procesu kształcenia;
- poznanie i zrozumienie zadań nauczyciela w organizacji i
realizacji kształcenia
- rozwijanie i wzbogacanie własnych umiejętności uczenia się,
studiowania i samokształcenia.
Zadaniem dydaktyki jest:
- poznanie przez studentów operatywnej i innowacyjnej wiedzy na
temat takich zagadnień jak:
1) epistemologiczne i psychofizyczne postawy nauczania uczenia się
ze szczególnym uwzględnieniem charakterystyki współczesnego systemu
edukacyjnego.
2) Cele i treści kształcenia z wyeksponowaniem ich uwarunkowań i
tendencji reform programowych.
3) Teoria procesu nauczania, uczenia się, ze szczególnym
uwzględnieniem nowoczesnych metod, form organizacyjnych oraz środków
dydaktycznych.
4) Osiągnięcia szkolne charakteryzowane przez pryzmat powodzeń i
niepowodzeń szkolnych.
Etymologia, geneza i określenie
nazwy „dydaktyka”.
Nazwa „dydaktyka” pochodzi z języka greckiego, w którym didaktikos znaczy
pouczający, a didaktika – uczę. Po raz pierwszy użyto jej w 1613
roku w Niemczech. Krzysztof Helwig i Joachim Jung, analizując
działalność Wolfganga Radkego (językoznawcy i rzecznika nauczania)
opracowali „Krótkie sprawozdanie z dydaktyki, czyli sztuki nauczania
Ratychiusza”. Autorzy uważali dydaktykę za sztukę nauczania. W
podobny sposób rozumiał dydaktykę Jan Amos Komeński, autor dzieła
„Wielka dydaktyka”, przedstawiającą uniwersalną sztukę nauczania
wszystkich wszystkiego. Na początku XIX stulecia Jan Fryderyk
Herbart, wybitny pedagog i filozof niemiecki, opracował teoretyczne
podstawy dydaktyki, traktował dydaktykę jako teorię nauczania
wychowującego. Na przełomie XIX i XX wieku, Amerykanin John Dewey
dydaktykę traktował jako teorię uczenia się. Współcześni traktują
dydaktykę jako naukę o nauczaniu i uczeniu się.
Dydaktyka w systemie nauk.
- nauka społeczna, pedagogiczna
- spełnia warunki dyscypliny naukowej:( posiada własną terminologię,
posiada własna metodologię, posiada własny przedmiot badań).
Dydaktyka ogólna a dydaktyki szczegółowe.
Dydaktyka jako nauka o nauczaniu i uczeniu się obejmuje swoimi
badaniami wszystkie przedmioty i szczeble pracy szkolnej. Dydaktyki
szczegółowe dotyczą jednego przedmiotu, czyli są to tzw. metodyki
nauczania poszczególnych przedmiotów, np.: metodyka nauczania języka
polskiego, matematyki itd.
Dydaktyka szczegółowa może dotyczyć danego szczebla kształcenia np.
dydaktyka szkoły wyższej, dydaktyka nauczania początkowego.
Dydaktyka ogólna jest ściśle powiązana ze wszystkimi metodykami
nauczania. Z jednej strony stanowi podstawę teoretyczną wszystkim
metodom, z drugiej strony opiera się na wynikach badań prowadzonych
przez przedstawicieli dydaktyk szczegółowych.
Przedmiot i zadanie dydaktyki.
• Procesy: uczenie się i nauczanie – organizowane w sposób świadomy,
systematyczny i planowy.
• Czynności nauczyciela i uczniów
• Cele kształcenia
• Treści kształcenia
• Zasady kształcenia (reguły, normy)
• Metody kształcenia (sposób postępowania nauczyciela)
• Środki dydaktyczne
• Formy organizacyjne kształcenia
• Osiągnięcia szkolne
• Systemy dydaktyczne
Zadania dydaktyki jako nauki:
• Analiza i opis czynników tj.: cele, treści, metody, formy
organizacyjne, środki dydaktyczne.
• Wykrywanie prawidłowości charakterystycznych dla procesu nauczania
i uczenia się
• Ustalanie opartych na określonych prawidłowościach norm
postępowania
• Analiza i opis systemów dydaktycznych charakterystycznych dla
szkolnictwa różnych krajów.
Funkcje dydaktyki ogólnej:
- teoretyczne o charakterze:
• Diagnostycznym (bada, analizuje procesy, wykrywa prawidłowości
rządzące procesem)
• Prognostycznym (projektuje działania dydaktyczne)
• Praktyczne – wskazuje metody, formy organizacyjne i środki w
wywoływaniu zamierzonych zmian uczniów.
Twórcy współczesnej dydaktyki.
- Kazimierz Denek – prof. Uniwersytetu w Poznaniu
- Franciszek Bereźnicki
- prof. Anna Karpińska – UwB
- prof. Zw. Jerzy Niemiec – UwB
- prof. Tadeusz Lewowicki
- prof. Półturzycki – UMK, UW |
|
|
|
